اینکه چرا فقه شیعه را فقه جعفری می نامند؛ دلایل متعددی دارد. امام صادق(ع) در زمانه منحصر بفردی می زیستند. زمانی که بساط امویان در حال برچیده شدن بود و بن العباس هنوز پایه های قدرتش را مستحکم نکرده بود. امام باقر(ع) و امام صادق(ع) از فرصت پدید آمده نهایت استفاده را کردند و مبانی فقه شیعه را به شکلی مدون، پایه ریزی کردند. استاد ابوالفضل بهرامپور ضمن اینکه در کتاب 5 جلدی "حق با کیست؟" به این مباحث اشاره ای مفصل داشته اند، در گفتگوی کوتاهی به شرایط زمان امام صادق(ع) اشاره کردند که اگر چه در زمان امام صادق(ع) شاهد یک جابجایی قدرت هستیم. اما هر دو حکومت در زمان ایشان، در برابر اهل بیت موضع گیری کردند:« حتی عبدالمک مروان که احادیث در زمانش نوشته شد و ممنوعیت ضبط احادیث در این زمان برداشته شد، می گوید که در احادیث اسمی از ائمه نبرید. در زمان امام صادق فرصتی پدید آمد که باعث شد حضرت 4000 شاگرد داشته باشند. حتی بزرگان مذاهب اسلام، مثل ابوحنیفه، بزرگ مذهب حنفی 2 سال، مالکی بزرگ مذهب مالکی 2 سال در خدمت امام صادق(ع) شاگردی کردند. شافعی هم که بزرگ مذهب شافعی است، شاگرد شاگرد حضرت بوده است. در واقع همین رفتن بنی امیه و جان گرفتن بن العباس این فرصت را به امام صادق(ع) داد که از این خلاء قدرت نهایت استفاده را در انتقال مفاهیم و دانش بکار ببرند. مقام علمی حضرت را از اینجا می فهمیم که بزرگان مذاهب اسلامی، در خدمت ایشان تلمذ کرده اند. سنی ها یک مثلی دارند که می گویند تمام اهل تسنن عیال ابوحنیفه هستند. این به مقام ابوحنیقه در فقه اشاره دارد. حالا همین ابوحنیفه می گوید که من شاگرد امام صادق(ع) هستم.» استاد ابوالفضل بهرامپور در ادامه به یکی از خاطراتشان اشاره می کنند که به حج مشرف شدند و در عربستان، چند دانشجوی صعودی را دیدند که مشغول مطالعه کتابی هستند. وقتی از محتوای فقهی کتاب باخبر شدند؛ سوالی مطرح کردند:« به آن 4 دانشجو گفتم که در کل این کتاب، تمام بزرگان اهل تسنن می گویند استاد بزرگ ما، جعفر بن محمد. حالا که این بزرگان، استاد خود را جعفر بن محمد می دانند؛ چطور می شود که شما فقه جعفری را جزو فقه مذاهب اسلامی نمی دانید؟ آن 4 تا نتوانستند جوابی بدهند. رفتند استاد خود را خبر کردند که همانجا بود. استادشان حاضر نشد با من مناظره کند. منطق شیعه، منطق مناظره است. منطق گفتگوست. به قدری استدلالهای متقن داریم که با همانها می توانیم خود را اثبات کنیم. اما به هر حال او حاضر نشد گفتگو کند. در نهایت فقه تشیع خود را مدیون امام صادق(ع) می داند و رهبری تشیع با ایشان است.»

استاد بهرامپور

پنجشنبه 90/11/20

منبع : حج